Stikstofopname door gewassen: basis voor minder nitraatuitspoeling

Een goed inzicht in de stikstofopname door gewassen is nodig voor een doelmatige bemesting. Het helpt om het stikstofgebruik te optimaliseren, de benutting te verhogen en het risico op nitraatuitspoeling te beperken. Vooral bij gewassen met een lage stikstofbenutting, zoals aardappelen en uien, is winst te behalen. Dit blijkt uit een literatuurstudie van NMI naar de opname en het opnamepatroon van stikstof door akkerbouwgewassen.
De nitraatconcentratie in het bovenste grondwater voldoet nog niet overal in Nederland aan de Europese norm van maximaal 50 mg nitraat per liter. De leden van BO Akkerbouw hebben daarom de Sectoraanpak Nitraat ontwikkeld om de nitraatnorm voor grondwaterkwaliteit te behalen op basis van doelsturing. Eén van de pijlers in deze aanpak is het vergroten van kennis en inzicht in stikstofopname en -benutting en de invloed van het eigen handelen.

Inzicht in opnamepatroon nodig voor gerichte bemesting
Voor een hoge stikstofefficiëntie is het belangrijk om te weten hoeveel stikstof een gewas nodig heeft en wanneer het die opneemt. Daarmee kunnen de juiste keuzes worden gemaakt voor de juiste gift, het optimale toedieningstijdstip en de beste meststofkeuze.
In opdracht van BO Akkerbouw heeft NMI bestaande kennis over de stikstofopname door akkerbouwgewassen geactualiseerd. Daaruit blijkt onder meer dat de totale stikstofopname sterk afhangt van de opbrengst. Hoe hoger de opbrengst, hoe groter doorgaans de stikstofopname. Bij gewassen als zaaiuien, suikerbieten en wintertarwe neemt het stikstofgehalte in het gewas echter af naarmate de opbrengst stijgt. Bij andere gewassen is het verband tussen het opbrengstniveau en de stikstofopname lineair.
Ook de stikstof in gewasresten is belangrijk. Vaak bereikt de stikstofopname van het gewas al weken voor de oogst het maximum. De meeste gewasresten, met uitzondering van stro, blijven na de oogst op het land achter.

N-bijmestsysteem (NBS) biedt perspectief
Een praktijkgerichte toepassing van de balansmethode is het N-bijmestsysteem (NBS). Dit systeem stemt het stikstofaanbod niet alleen af op de totale stikstofbehoefte van het gewas, maar houdt ook rekening met de dynamiek van stikstof in het groeiseizoen. Zo kan beter worden ingespeeld op weersinvloeden en processen in de bodem, zoals stikstofmineralisatie.
Vooral bij gewassen met een relatief lage stikstofbenutting, zoals uien en aardappelen, biedt een NBS kansen. Voor uien is een NBS nog niet beschikbaar; ontwikkeling wordt aanbevolen. Voor aardappelen kan het systeem worden verbeterd, onder meer door actuele data over rasverschillen en een verbeterde inschatting van de stikstofmineralisatie. Door gebruik te maken van een relatie tussen temperatuursom en stikstofopname kan beter worden ingespeeld op weersverschillen tussen jaren.

Bekijk hier het volledige rapport voor meer informatie.

Vragen? Neem contact op met Romke Postma, e-mail romke.postma@nmi-agro.nl, tel. 06 4602 0776