Factsheets Schoon Water geven inzicht in waterkwaliteit

Hoe gezond is het water in een polder, plas of vaart en wat is nodig om de ecologische kwaliteit te verbeteren? NMI heeft samen met Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) de waterkwaliteitsgegevens overzichtelijk bij elkaar gebracht in interactieve factsheets. Elke factsheet geeft per watersysteem informatie over de ecologische waterkwaliteit, de verandering daarvan over de tijd, hoe het watersysteem werkt en het verwachte effect van maatregelen. Dit geeft waterbeheerders en gebiedspartners inzicht en helpt om de juiste dingen te doen.

De Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft als doel dat al het oppervlaktewater chemisch schoon en ecologisch gezond is. Gezond water herken je aan een gevarieerd leven van waterplanten, algen, waterdieren (macrofauna) en vissen. Naast het waterleven telt voor het oordeel over de ecologische toestand ook de fysisch-chemische kwaliteit mee, zoals voedingsstoffen, doorzicht en zuurstof. Een deel van deze metingen is ook terug te zien in de factsheets. Of planten en dieren zich in een water kunnen vestigen en blijven, hangt af van de omstandigheden in het watersysteem. Water, waterbodem, planten en dieren hangen nauw met elkaar samen en beïnvloeden elkaar voortdurend. Dat samenspel bepaalt hoe een waterecosysteem werkt. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om te zien wat er precies nodig is om de ecologie te verbeteren. De factsheets helpen daarbij: ze brengen alle gegevens bij elkaar en laten zien hoe die met elkaar samenhangen. Zo geven ze richting aan de keuze voor maatregelen.

Van data naar inzicht

Informatie over de waterkwaliteit ligt verspreid over verschillende databronnen en systemen. NMI heeft de data en interpretatie hiervan inzichtelijk bij elkaar gebracht om een compleet beeld te krijgen van de toestand van een watersysteem en de factoren die daarop van invloed zijn. Voor elk KRW-waterlichaam in het beheergebied is een factsheet gemaakt. Voor de overige wateren is dat per watersysteem gedaan. Via een overzichtskaart zijn de factsheets eenvoudig te raadplegen.

Alles over een watersysteem op één plek

Elke factsheet brengt verschillende aspecten van de ecologische waterkwaliteit bij elkaar. Zo zijn de ecologische toestand en trends op de KRW-maatlatten te bekijken, net als de fysisch-chemische waterkwaliteit. Daarbij gaat het onder meer om stikstof, fosfor, doorzicht en een maat voor de hoeveelheid algen in het water (chlorofyl-A).

Daarnaast zijn de ecologische sleutelfactoren opgenomen. Deze factoren geven inzicht in het functioneren van een watersysteem en helpen verklaren waarom de ecologische kwaliteit zich op een bepaalde manier ontwikkelt. De beoordeling is gebaseerd op watersysteemanalyses. Waar deze nog niet beschikbaar zijn, is gebruikgemaakt van een eenvoudigere analyse.

Verder laten de factsheets zien welke maatregelen zijn gepland of uitgevoerd, welk effect daarvan wordt verwacht en op welke sleutelfactor ze vooral aangrijpen.

Onderliggende analyses inzichtelijk

De factsheets laten zien of de ecologische sleutelfactoren op orde zijn en maken ook duidelijk hoe dat oordeel tot stand komt. Op een aparte pagina staan de gegevens en berekeningen achter de beoordeling van de eerste vier sleutelfactoren.

Denk bijvoorbeeld aan de verhouding tussen de fosforbelasting en de kritische belasting van een watersysteem, berekeningen van het lichtklimaat en de nalevering van fosfor vanuit de waterbodem. Zo zijn de beoordelingen te herleiden tot de onderliggende metingen en analyses. Dat maakt de informatie niet alleen overzichtelijk, maar ook navolgbaar.

Betere keuzes voor gezond water

De combinatie van gegevens biedt waterbeheerders en gebiedspartners verschillende voordelen. Ze kunnen ontwikkelingen in de ecologische waterkwaliteit volgen en beter beoordelen of de gekozen maatregelen aansluiten bij wat een watersysteem nodig heeft.

Doordat de informatie per gebied op dezelfde manier wordt gepresenteerd, zijn watersystemen bovendien beter met elkaar te vergelijken en in de tijd te volgen. Een ander praktisch voordeel is dat alle factsheets in één keer kunnen worden bijgewerkt zodra nieuwe meetgegevens beschikbaar zijn.

De factsheets zijn bedoeld voor waterbeheerders, ecologen en beleidsadviseurs, maar ook voor gebiedspartners zoals provincies, gemeenten, terreinbeheerders en adviesbureaus die samenwerken aan de verbetering van de waterkwaliteit.

Kracht van NMI: kennis combineren

Het ontwikkelen van deze factsheets vraagt om meer dan het verzamelen en visualiseren van gegevens. Het vraagt om een combinatie van kennis van water en waterbodems, nutriëntenkringlopen en ecologische waterkwaliteit. Ook inzicht in de KRW-monitoring en beoordelingssystematiek, watersysteemanalyses en ecologische sleutelfactoren is onmisbaar.

NMI brengt deze inhoudelijke kennis samen met de datavaardigheden om grote en uiteenlopende datasets te verwerken, te controleren en begrijpelijk te presenteren.

Het resultaat: van losse gegevens naar samenhangend inzicht, waarmee waterbeheerders en gebiedspartners beter onderbouwde keuzes kunnen maken voor gezond water.

Benieuwd naar de factsheets of wat deze aanpak voor uw beheergebied kan betekenen? Bekijk de factsheets via de overzichtskaart of neem contact op met NMI.